Kila siku iendayo kwa Mungu, kuna jambo la kuhuzunisha kwenye mitaa yetu, kwenye hospitali zetu, na ndani ya nyumba zetu.
Ni ukweli ambalo wengi wanaogopa kulizungumzia kwa sauti kubwa.
Soma sentensi inayofuata kwa umakini sana…
Kila siku, watu 68 nchini Tanzania hufa kutokana na ugonjwa wa kisukari.
Naam, watu 68.
Kila siku.
Hizi sio tu namba kwenye ripoti za wizara zinazopigwa vumbi kwenye makavavi ya ofisi. Hawa ni akina baba waliokuwa nguzo za familia zao. Ni akina mama waliokuwa wanalea watoto wao kwa upendo. Ni wajomba, shangazi, na marafiki zetu wa karibu.
Inashtua, sivyo?
Lakini ngoja nikuambie kitu ambacho kinashtua zaidi.
Takwimu hizi zinaonyesha kuwa kuna vifo 24,955 kila mwaka nchini kwetu vinavyotokana moja kwa moja na ugonjwa huu wa kisukari.
Hili sio janga linalokuja. Hili ni janga ambalo tayari lipo ndani ya nyumba zetu, likiteketeza maisha ya watu wetu taratibu, siku baada ya siku.
Na swali kubwa ambalo unapaswa kujiuliza sasa hivi ni hili: Je, kwa nini tunapoteza watu wengi kiasi hiki kwa ugonjwa ambao unajulikana, na ambao kinadharia unaweza kudhibitiwa?
Jibu la swali hili ndilo litakalobadilisha kila kitu unachokijua kuhusu afya yako, kuhusu mfumo wetu wa matibabu, na kuhusu nini hasa unapaswa kufanya ili kujilinda wewe na wapendwa wako.
Hebu tuvunje ukuta wa siri na tuangalie ukweli uliopo.
Kuna Watanzania watu wazima milioni 2.9 wanaoishi na ugonjwa wa kisukari hivi sasa.
Hili ni kundi kubwa sana la watu. Ni sawa na idadi ya watu katika miji kadhaa mikubwa nchini wakiunganishwa kwa pamoja.
Lakini hii ni nusu tu ya stori. Huu ni ukweli ambao unaonekana kwa nje.
Ukweli wa kutisha upo hapa: Kuna mgogoro mkubwa uliojificha ambapo asilimia 53 ya watu wenye kisukari hawajui kabisa kama wanacho.
Hii inamaanisha nini kwako wewe unayesoma hapa?
Inamaanisha zaidi ya nusu ya watu wenye ugonjwa huu nchini Tanzania wanatembea nao barabarani, wanafanya kazi maofisini, wanacheza na watoto wao, wanakula vyakula vyao vya kila siku… bila hata kujua kwamba miili yao inaharibiwa kwa ndani.
Wanajisikia uchovu kidogo, wanafikiri ni kazi nyingi.
Wanaona ukungu kidogo machoni, wanafikiri ni uzee unakaribia.
Wanakojoa mara kwa mara usiku, wanafikiri wamekunywa maji mengi.
Wakati huo huo, sukari inatafuna mishipa yao ya damu kimya kimya.
Na hii inafanya tatizo hili kuwa ni bomu linalosubiri kulipuka.
Na kwa wale ambao tayari wameshagundulika? Kwa wale ambao wameshapewa majibu ya vipimo na madaktari wao? Maisha yanageuka kuwa jehanamu ndogo hapa hapa duniani.
Kwa watanzania milioni 2.9 wenye kisukari, chakula ni vita ya kila siku.
Hebu fikiria jambo hili kwa kina. Kitu ambacho kinapaswa kuwa chanzo cha furaha—kukaa pamoja na familia yako na kula chakula—kinageuka kuwa chanzo cha hofu na wasiwasi mkubwa.
Kila wakati unapokaa mezani, akili yako inajiuliza maswali yasiyo na majibu:
“Je, hii sahani ya wali haitapandisha sukari yangu kufikia hatari?”
“Je, hili tunda ambalo linaonekana zuri lina sukari nyingi kiasi gani?”
“Acha niulize tena… Je, hiki ni salama?”.
Huu sio uhuru. Hili ni gereza.
Na huu ni ukweli ambao watu milioni 2.9 wanashiriki mapambano haya. Mapambano ya kila siku. Unapigana na sahani yako ya chakula. Unapigana na mwili wako mwenyewe.
Kwa nini tuko hapa?
Kwa nini tumefikia hatua ambayo kwa Watanzania milioni 2.9 wanaoishi na kisukari, kupata chakula salama, sahihi na kinachoaminika si chaguo tena, bali ni swala la kufa na kupona?.
Jibu lipo kwenye mfumo uliooza.
Kama wewe ni mgonjwa wa kisukari, au una ndugu mwenye kisukari, unajua jinsi “mzunguko wa hospitali” unavyokuwa.
Unaenda kumuona daktari. Unapimwa. Sukari iko juu. Unapewa dawa za kumeza au sindano za insulin. Unaambiwa “punguza kula sukari, fanya mazoezi.“
Unarudi nyumbani. Unameza dawa kwa uaminifu. Sukari inashuka kidogo. Miezi michache baadaye, inapanda tena. Unarudi hospitali. Unaongezewa dozi ya dawa.
Mzunguko huu unajirudia mwaka hadi mwaka. Mwisho wa siku, unaanza kupata ganzi miguuni. Macho yanaanza kufifia. Nguvu za kiume zinapotea (kwa wanaume). Figo zinaanza kusumbua.
Licha ya kumeza magunia ya dawa kwa miaka mingi, afya yako inaendelea kudorora.
Kwa nini?
Kwa sababu sekta nzima ya chakula imejengwa kwenye msingi ambao umewashindwa watu wanaouhitaji zaidi. Na mfumo wa afya umetekwa nyara.
Hebu tuvunje vunje huu mfumo ulioshindwa ili uelewe kwa nini dawa unazomeza hazikutibu:
Mchanganyiko huu wa mambo matatu unaunda dhoruba kamili. Dhoruba ambayo inateketeza afya za Watanzania kila uchwao.
Usidanganyike. Huu sio ugonjwa wa “watu wachache.” Sio tatizo la “kikundi kidogo”.
Ukiangalia picha kubwa kwa nchi nzima, hili ni tatizo kubwa linawatafuna watu wazima milioni 2.9.
Serikali inapanga kutumia dola bilioni 2.8 zinazoenda kupotea kwenye kununua madawa yasiyotibu chanzo, kulipia huduma za upasuaji kukata miguu inayooza, vipimo vya kila mara, na hasara ya nguvu kazi kwa sababu watu wetu wanakuwa dhaifu sana kufanya kazi.
Na tatizo halipungui. Linazidi kulipuka.
Tangu mwaka 2011, tumeshuhudia ongezeko la tatizo hili kwa +250%.
Hii ni kasi ya kutisha. Ni sawa na moto unaosambaa kwenye msitu mkavu.
Kama hatutabadilisha mwelekeo wetu sasa hivi, tunakabiliwa na hatari kubwa sana, la sivyo tutakuwa na wagonjwa milioni 7.6 ifikapo mwaka 2050.
Magonjwa ya kisukari yatakuwa kwenye kila nyumba, kwenye kila familia.
Watu milioni 7.6 wakipambana na upofu, wakipambana na mashine za kusafisha damu (dialysis) kutokana na figo kufeli, na wakipambana na vifo vya mapema.
Hatujitengenezei haya mambo kichwani mwetu. Tatizo hili ni la kweli. Lipo hapa, na linatutazama usoni.
Tulisaidia na tuliona haya yote. Tuliona jinsi wazazi wetu wanavyoteseka. Tuliona jinsi pesa inavyoteketea hospitalini bila matokeo chanya. Na tuliona jinsi mfumo huu ulivyotushindwa sote.
Ndio maana tuliamua kujenga daraja ambalo lilikuwa halipo. Daraja linalokuunganisha wewe uliye na maumivu, na afya yako uliyoipoteza.
Tunatambua kuwa wewe unayeishi na kisukari, hauhitaji “kuongozwa (managed)” tu. Unahitaji kupewa silaha thabiti.
Tunasema hivi: Kwa Watanzania milioni 2.9 wenye kisukari, chakula na afya ni vita ya kila siku, na sisi tunakupa silaha ya kushinda hii vita.
Acha kuuliza kila siku “Je, hiki ni salama?”.
Anza kujua na kuwa na uhakika kwamba uko salama. Ni wakati wa kuacha kutegemea mfumo ambao unatibu dalili tu na kuanza kushughulikia mzizi wa tatizo.
Ni wakati wa kutumia nguvu ya asili, iliyounganishwa na uelewa mpana wa jinsi mwili wa mwanadamu unavyofanya kazi, kurudisha usukani wa afya yako mikononi mwako.
Hapa ndipo KayaBetic inapoingia katika maisha yako.
KayaBetic sio dawa nyingine ya kizungu ya kumeza ili kushusha sukari yako kwa masaa machache na kisha inarudi juu.
KayaBetic ni mabadiliko kamili ya jinsi unavyotibu mwili wako.
Ni dawa asilia, iliyoundwa kwa ustadi wa hali ya juu, ikitumia mimea na viambato vya asili vilivyothibitishwa kwa mamia ya miaka, na kuungwa mkono na sayansi ya sasa, kusaidia mwili wako kujiponya wenyewe.
Tofauti na dawa za kawaida zinazofanya kazi kama “viraka,” KayaBetic inashambulia tatizo kwenye kiwango cha seli.
Inafanyaje kazi? Hebu nikupe picha rahisi sana ili uelewe kwa nini mfumo huu unafanya kazi.
Fikiria seli zako mwilini kama milango iliyofungwa. Sukari kwenye damu yako ni kama wageni wanaotaka kuingia ndani ya seli ili wakupe nguvu. Lakini milango imefungwa.
Insulin (ambayo inazalishwa na kongosho lako) ni kama ufunguo unaopaswa kufungua hii milango.
Unapokuwa na kisukari cha aina ya pili, ufunguo wako (insulin) unashindwa kufungua kufuli za milango ya seli zako (hii inaitwa Insulin Resistance). Kwa nini? Kwa sababu kufuli zimejaa kutu (ambayo inasababishwa na sumu za vyakula vyetu vibaya, msongo wa mawazo, na michafuko/inflammation mwilini).
Dawa za hospitali zinalazimisha kongosho kutengeneza funguo nyingi zaidi (insulin zaidi) ili kujaribu kuvunja milango. Hii inachosha kongosho lako na hatimaye linakufa.
